Revision History
Complete revision history and change audit log for "ਰੂਪਨਗਰ / ਰੋਪੜ (ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀ ਖੋਜ, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ, ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਰੋਪੜ)":
Revision Comparison
Revision #1 (Old)9/24/2026
ਰੂਪਨਗਰ (ਰੋਪੜ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
Admin
Revision #2 (Current)10/22/2026
ਰੂਪਨਗਰ / ਰੋਪੜ (ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀ ਖੋਜ, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ, ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਰੋਪੜ)
Admin
## ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ **ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ** (ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਮ **ਰੋਪੜ**) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰੋਕੇਸ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਸੈਨ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਨਗਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪੱਖੋਂ ਰੂਪਨਗਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ (ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਅਤਾ) ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1952-55 ਦੌਰਾਨ ਡਾ. ਵਾਈ. ਡੀ. ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੋਈ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਥੇ 2100 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਮਣਕੇ, ਸੀਲਾਂ, ਅਤੇ ਹੜੱਪਾਈ ਮਕਾਨਾਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਲੇ। 26 ਅਕਤੂਬਰ 1831 ਨੂੰ ਇਸੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹੇਠ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਬੈਂਟਿੰਕ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ 'ਰੋਪੜ ਸੰਧੀ' (Treaty of Ropar) ਹੋਈ ਸੀ। ## ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਸੋਲਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ), ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਦੋਆਬਾ), ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 1,369 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਰੂਪਨਗਰ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦ ਦੀ **ਰੂਪਨਗਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ** ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ 4 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਹਨ: 1. **ਰੂਪਨਗਰ** (ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਸ਼ਹਿਰ) 2. **ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ** (ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ) 3. **ਨੰਗਲ** (ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਅਤੇ ਐਨ.ਐਫ.ਐਲ. ਖਾਦ ਫ਼ੈਕਟਰੀ) 4. **ਸ੍ਰੀ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ** (ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਧਰਤੀ) ## ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੋੜਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ: * **ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ (ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ):** 1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾ ਕੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ **ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ** ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੱਖਾਂ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਘੋੜ-ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਗਤਕੇ ਦੇ ਜੌਹਰ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। * **ਵਿਰਾਸਤ-ਏ-ਖ਼ਾਲਸਾ:** ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਮੋਸ਼ੇ ਸੈਫ਼ਦੀ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। * **ਸ੍ਰੀ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ:** ਦਸੰਬਰ 1704 ਦੀ ਅਸਾਵੀਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ **ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ** ਅਤੇ **ਬਾਬਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ** ਨੇ ਤਿੰਨ ਪਿਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਸਮੇਤ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪਾਈ ਸੀ। ## ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਰੂਪਨਗਰ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉੱਚ-ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮਵਰ **ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (IIT Ropar)** ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਨੰਗਲ ਵਿਖੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਰਟੀਲਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ (NFL) ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖਾਦ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਹੈ। ## ਜਨਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪਨਗਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 684,627 ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਖ਼ਰਤਾ ਦਰ 82.19% ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
# ਰੂਪਨਗਰ (Rupnagar): ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀ ਖੋਜ, ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਰੋਪੜ **ਰੂਪਨਗਰ** (ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਮ **ਰੋਪੜ**) ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪੱਖੋਂ ਅਮੀਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਿਆ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰੋਕੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਸੇਨ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ 'ਰੂਪਨਗਰ' ਰੱਖਿਆ। ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ (ਹੜੱਪਾ) ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖੁਦਾਈ ਅਸਥਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਰੋਪੜ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਖੀ ਹੈ: **ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ** ਵਿਖੇ 1699 ਦੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਅਤੇ **ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ** ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ। --- ## 1. ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ASI ਖੁਦਾਈਆਂ (5,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ) * **ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹੜੱਪਾ ਸਾਈਟ:** 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਹੜੱਪਾ ਅਤੇ ਮੋਹਨਜੋਦੜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ (ASI) ਦੇ ਉੱਘੇ ਮਾਹਿਰ **ਡਾ. ਵਾਈ. ਡੀ. ਸ਼ਰਮਾ** ਨੇ 1952-55 ਦੌਰਾਨ ਰੋਪੜ ਦੇ ਟਿੱਲਿਆਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕਰਵਾਈ। * **ਛੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯੁੱਗ:** ਰੋਪੜ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਥਾਂ 'ਤੇ ਛੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ: ਹੜੱਪਾ ਕਾਲ (2100-1400 ਈ.ਪੂ.), ਚਿੱਤਰਿਤ ਧੂਸਰ ਮ੍ਰਿਦਭਾਂਡ (PGW), ਮੌਰਿਆ ਕਾਲ (ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਦੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ), ਕੁਸ਼ਾਨ ਕਾਲ, ਗੁਪਤ ਕਾਲ ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਕਾਲ। ਰੋਪੜ ਦਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਜਾਇਬ ਘਰ (ASI Museum) ਇਹਨਾਂ 5,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭੀ ਬੈਠਾ ਹੈ। --- ## 2. ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ (ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ): ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ **ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ** ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਤੀਜਾ ਤਖ਼ਤ ਹੈ: * **ਸਥਾਪਨਾ (1665 ਈਸਵੀ):** ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਚੰਪਾ ਕੋਲੋਂ ਮਾਖੋਵਾਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ 'ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ' ਵਸਾਇਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਬਣਿਆ। * **1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਨਾ:** 30 ਮਾਰਚ 1699 ਨੂੰ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇੱਥੇ **ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ** ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਕੱਠ ਸੱਦਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨੰਗੀ ਤਲਵਾਰ ਲਹਿਰਾ ਕੇ ਪੰਜ ਸੀਸ ਮੰਗੇ। 'ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ' ਨੂੰ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ) ਛਕਾ ਕੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਿਆ ਅਤੇ ਆਪ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ 'ਆਪੇ ਗੁਰ ਚੇਲਾ' ਅਖਵਾਇਆ। * **ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ:** ਹਰ ਸਾਲ ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ 'ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ' ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੱਖਾਂ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਘੋੜ-ਸਵਾਰੀ, ਨੇਜ਼ਾਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਗੱਤਕੇ ਦੇ ਜੌਹਰ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। * **ਵਿਰਾਸਤ-ਏ-ਖ਼ਾਲਸਾ:** ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਮੋਸ਼ੇ ਸਫ਼ਦੀ ਵੱਲੋਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 100 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਹੈ। --- ## 3. ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ: ਅਦੁੱਤੀ ਜੰਗ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕਸਬਾ **ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ** ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੰਗੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ: * **40 ਬਨਾਮ 10 ਲੱਖ:** ਦਸੰਬਰ 1704 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕੱਚੀ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 40 ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੀ 10 ਲੱਖ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। * **ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ:** ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ **ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਉਮਰ 17 ਸਾਲ)** ਅਤੇ **ਬਾਬਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਉਮਰ 14 ਸਾਲ)** ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜੂਝਦਿਆਂ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਿੱਤੀ। ਅੱਜ ਇੱਥੇ **ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਤਲਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ** ਅਤੇ **ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੜ੍ਹੀ ਸਾਹਿਬ** ਸਥਿਤ ਹਨ। --- ## 4. ਉੱਚ-ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਹਾਨਗਰ: IIT ਰੋਪੜ * **ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (IIT Ropar):** ਸੰਨ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ IIT ਰੋਪੜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਦਰਜਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ 500 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਇਸਦਾ ਗ੍ਰੀਨ ਕੈਂਪਸ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, ਬਾਇਓ-ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
All Available Revisions2 revisions recorded
#2ਰੂਪਨਗਰ / ਰੋਪੜ (ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀ ਖੋਜ, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ, ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਰੋਪੜ)approved
10/22/2026, 10:41:13 AMAdmin
#1ਰੂਪਨਗਰ (ਰੋਪੜ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਾapproved
9/24/2026, 12:29:30 PMAdmin