ਦਾਤੀ, ਤਵਾ ਤੇ ਚਿਮਟਾ: ਲੋਹਾਰ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਦੀ ਜਾਨ
ਲੋਹਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੁੱਟ ਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਇਹ ਸੰਦ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
ਦਾਤੀ, ਤਵਾ ਅਤੇ ਚਿਮਟਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਰਸੋਈ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਦ
ਆਖ਼ਰੀ ਸੋਧ: 13 ਨਵੰ 2026 • ਸੰਪਾਦਕ: Admin
266 ਵਾਰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ
✦ਤੱਥ-ਸਾਰ (ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ)
ਦਾਤੀ (ਦਾਤਰੀ), ਲੋਹੇ ਦਾ ਤਵਾ ਅਤੇ ਚਿਮਟਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸੋਈ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਦ ਹਨ। ਦਾਤੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਦਸਤੇ ਵਾਲੀ ਦੰਦੇਦਾਰ ਦਾਤਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪੈਰ ਹੇਠ ਦਬਾ ਕੇ ਸਾਗ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਬਾਰੀਕ ਚੀਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਹੇ ਦਾ ਭਾਰੀ ਤਵਾ ਰੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕਸਾਰ ਸੇਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿਮਟਾ ਰੋਟੀ ਪਲਟਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ ਤਾਲ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ (References & Citations)
- Punjabi Lokdhara Vishavkosh— Sohinder Singh Bedi(National Book Shop, Delhi)[1990]
ਸਬੰਧਤ ਲੇਖ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਸਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਸਾ
ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਸਾਗ (ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕੌਮੀ ਪਕਵਾਨ: ਚਿੱਟਾ ਮੱਖਣ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਹਾਰੇ ਦੀ ਰਿੰਨ੍ਹ)
ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਸਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਹੈ। ਸਿਆਲ (ਸਰਦੀਆਂ) ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੀਆਂ ਗੰਦਲਾਂ, ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਬਾਥੂ ਨੂੰ ਬਾਰੀਕ ਚੀਰ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ (ਕੁੱਜੇ ਜਾਂ ਪਤੀਲੇ) ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਦੇ ਧੀਮੇ ਸੇਕ 'ਤੇ ਕਈ ਘੰਟੇ ਰਿੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਕੀ ਦੇ ਆਟੇ ਦਾ ਆਲਣ ਪਾ ਕੇ ਘੋਟਣੇ ਨਾਲ ਘੋਟਿਆ ਸਾਗ, ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਦੇ ਲਸਣ-ਅਦਰਕ ਦੇ ਤੜਕੇ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਥੱਪੀ ਗਰਮ ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਘਰ ਦੇ ਕੱਢੇ ਤਾਜ਼ੇ ਚਿੱਟੇ ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਗੁੜ ਦੀ ਡਲੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਦਾ ਸਿਖਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
344ਪੜ੍ਹੋ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਸਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੀ ਕੁਲਚਾ (ਤੰਦੂਰ ਦੀ ਕਰਿਸਪੀ ਪਰਤ: ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਆਲੂ-ਪਿਆਜ਼ ਤੇ ਪਿੰਡੀ ਛੋਲੇ)
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੀ ਕੁਲਚਾ ਗੁਰੂ ਕੀ ਨਗਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੂਡ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਮੈਦੇ ਦੇ ਪੇੜੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਦੇ ਕਈ ਵੱਟ (ਪਰਤਾਂ) ਦੇ ਕੇ, ਅੰਦਰ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਆਲੂ, ਪਿਆਜ਼, ਅਨਾਰਦਾਣਾ ਅਤੇ ਧਨੀਆ ਭਰ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹੀ ਕੁਲਚੇ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੂਰ-ਚੂਰ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਪੀ) ਕਰਕੇ ਉੱਪਰ ਮੱਖਣ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਮਲੀ-ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਚਟਣੀ ਤੇ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਪਿੰਡੀ ਛੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
328ਪੜ੍ਹੋ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਸਾ
ਪਿੰਨੀ (ਦੇਸੀ ਘਿਓ, ਖੋਆ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵਿਆਂ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿਆਲੂ ਤੋਹਫ਼ਾ)
ਪਿੰਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮਿਠਾਈ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਨਿੱਘ ਦੇਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੜਦ (ਮਾਂਹ) ਦੀ ਦਾਲ ਜਾਂ ਕਣਕ ਦੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਵਿੱਚ ਭੁੰਨ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਖੋਆ, ਗੂੰਦ, ਬਦਾਮ, ਕਾਜੂ, ਮਗਜ਼, ਸੌਂਫ਼ ਅਤੇ ਕਮਰਕਸ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗੋਲ ਪਿੰਨੀਆਂ ਵੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਪਿੰਨੀਆਂ ਸ਼ਗਨ ਵਜੋਂ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
348ਪੜ੍ਹੋ