ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ

ਬਠਿੰਡਾ (ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ, ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨਾ, ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ, ਗੁਰੂ ਕੀ ਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਰਾਜਧਾਨੀ)

ਬਠਿੰਡਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖ਼ਿੱਤੇ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੇਲਵੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮਹਾਂਨਗਰ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ-ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਡੈਬ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 'ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ ਬਠਿੰਡਾ' ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪੱਕੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 1240 ਈ. ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਕ ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨਾ ਨੂੰ ਕੈਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ (ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ - ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਚੌਥਾ ਤਖ਼ਤ ਅਤੇ 'ਗੁਰੂ ਕੀ ਕਾਸ਼ੀ'), ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਆਇਲ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ (HMEL), ਏਮਜ਼ (AIIMS) ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਠਿੰਡਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਧੁਰਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।