ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਵਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ: ਤ੍ਰਿਭਾਵਲੀ ਵਿਧੀ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ
ਕੜ੍ਹਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ (ਦੇਗ) ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਇਲਾਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਹੈ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਅਰਦਾਸ ਉਪਰੰਤ ਸਮੂਹ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 'ਤ੍ਰਿਭਾਵਲੀ' (ਤਿੰਨ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸੇ) ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਕਣਕ ਦਾ ਆਟਾ, ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਅਤੇ ਖੰਡ (ਨਾਲ ਚੌਗੁਣਾ ਪਾਣੀ)। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਕੇ ਅਮੀਰ-ਗ਼ਰੀਬ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਭੇਦਭਾਵ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਪਾਨ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਨਿਚੋੜ: ਕੜ੍ਹਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਅਮਲੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰੰਕ ਇੱਕੋ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਅੱਡ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕੜ੍ਹਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗੁਰਸਿੱਖ ਸੁੱਚੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੜਾਹੇ ਵਿੱਚ ਘਿਓ ਤੇ ਆਟਾ ਭੁੰਨਦਾ ਹੈ।
ਅਰਦਾਸ ਮਗਰੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੰਘ 'ਤੂੰ ਠਾਕੁਰੁ ਤੁਮ ਪਹਿ ਅਰਦਾਸਿ' ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਰਪਾਨ ਨਾਲ ਛੋਹ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਭੋਗ ਲੱਗਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਟਕ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਅਕਬਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਦੀ ਫ਼ਤਹਿ) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੌਰਵਮਈ ਇਤਿਹਾਸ, ਜੰਗੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਡੋਲ ਚੱਟਾਨ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭੰਗੀਆਂ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਸਿੱਖ ਮਿਸਲ ਕਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਤੋਪ ਜ਼ਮਜ਼ਮਾ) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੌਰਵਮਈ ਇਤਿਹਾਸ, ਜੰਗੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਡੋਲ ਚੱਟਾਨ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਿਲ੍ਹਾ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ (ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਸਾਜਿਆ ਗਿਆ) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੌਰਵਮਈ ਇਤਿਹਾਸ, ਜੰਗੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਡੋਲ ਚੱਟਾਨ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ ਹਨ।
