ਸਰਹਿੰਦ ਨਹਿਰ (1882 ਵਿੱਚ ਰੋਪੜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਹਿਰ)
ਮੁੱਖ ਨਿਚੋੜ: ਸਰਹਿੰਦ ਨਹਿਰ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ ਕੱਢੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਰੇਤਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਣਕ-ਉਤਪਾਦਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
1. ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ ਨਹਿਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਣਮੱਤਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਲੋਕ-ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2. ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੱਖ
- ਕੁਦਰਤੀ ਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਮਹੱਤਵ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲ-ਸਰੋਤਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਸਾਂਝ।
- ਲੋਕ-ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ, ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਮੌਜੂਦਗੀ।
- ਸਾਹਿਤਕ ਝਲਕ: ਕਿੱਸਿਆਂ, ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ।
3. ਸਮਕਾਲੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਅਜੋਕੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣਾ ਸਾਡਾ ਸਭ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰਹਿਣ।
