ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ

ਮਾਨਸਾ (ਚਿੱਟੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਬਾਬਾ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਤਪੋ-ਭੂਮੀ, ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ)

ਮਾਨਸਾ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਲਵਾ ਖ਼ਿੱਤੇ ਦਾ ਉੱਘਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇਸਦੀ ਭਰਪੂਰ ਕਪਾਹ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕਾਰਨ ’ਚਿੱਟੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ’ (The Land of White Gold) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ (ਧਾਲੀਵਾਲ ਜੱਟ) ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਧ ’ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪੱਖੋਂ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਨੇੜੇ ਘੱਗਰ ਦਰਿਆ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ (ਹੜੱਪਾ) ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਇਹ ਬਨਾਂਵਾਲੀ ਵਿਖੇ 1980 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਾਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਊਰਜਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।