ਬਰਨਾਲਾ (Barnala): ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਨਾ, ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਟ੍ਰਾਈਡੈਂਟ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ

ਬਰਨਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖ਼ਿੱਤੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਜਾਗਰੂਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਸੰਨ 2006 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਸੁਤੰਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਰਿਆਸਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਰਨਾਲਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸਰਵਉੱਚ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫੂਲਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜਰਨੈਲ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ।

---

1. ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਮੁੱਢ (1722 ਈਸਵੀ)

  • ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ: ਸੰਨ 1722 ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਰਨਾਲਾ ਕਸਬੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ) ਬਣਵਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ।
  • 1763 ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲ ਕੂਚ: ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਖੇ 40 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਨ 1763 ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ ਫ਼ਤਹਿ ਉਪਰੰਤ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਨਾਲਾ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੀ 'ਮਾਂ ਰਾਜਧਾਨੀ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  • ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਗਾਂਧਾ ਸਿੰਘ: ਬਰਨਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲੇ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਗਾਂਧਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡੇਰਾ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿੱਦਿਆ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

---

2. ਟ੍ਰਾਈਡੈਂਟ ਗਰੁੱਪ (Trident) ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤਰੱਕੀ

ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੱਜ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਮੋਹਰੀ ਹੈ:

  • ਟ੍ਰਾਈਡੈਂਟ ਕੰਪਲੈਕਸ (ਪਿੰਡ ਧੌਲਾ): ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਰਜਿੰਦਰ ਗੁਪਤਾ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਟ੍ਰਾਈਡੈਂਟ ਗਰੁੱਪ (Trident Group) ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਪਲਾਂਟ ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਧੌਲਾ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟੈਰੀ ਤੌਲੀਆ (Terry Towel) ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਲਾਂਟ ਹੈ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੇ ਨਾੜ ਤੋਂ ਵਾਤਾਵਰਨ-ਪੱਖੀ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਆਗੂ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਵਾਲਮਾਰਟ, ਟਾਰਗੇਟ ਅਤੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਵਰਗੇ ਗਲੋਬਲ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਬਰਾਮਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  • ਕੰਬਾਈਨ ਹਾਰਵੈਸਟਰ ਨਿਰਮਾਣ: ਬਰਨਾਲਾ ਅਤੇ ਭਦੌੜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕੰਬਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਟਰੈਕਟਰ ਸੰਦ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੇਂਦਰ ਹਨ।

---

3. ਕਿਸਾਨੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਚੇਤਨਾ

  • ਜੁਝਾਰੂ ਕਿਸਾਨੀ ਸੰਘਰਸ਼: ਬਰਨਾਲੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦਾਣਾ ਮੰਡੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸਾਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੜ੍ਹ ਬਣੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਕਿਸਾਨ ਚੇਤਨਾ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਰਹੀ ਹੈ।
  • ਸੇਖਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ: ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸੇਖਾ ਆਪਣੇ 22 ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂਸਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੌਵੀਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।