ਪਿੱਤਲ ਦਾ ਪਤੀਲਾ ਤੇ ਦੇਗ਼ (ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਲੰਗਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਬਰਤਨ)
ਮੁੱਖ ਨਿਚੋੜ: ਵੱਡਾ ਪਿੱਤਲ ਦਾ ਪਤੀਲਾ ਜਾਂ ਦੇਗ਼ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦਾਲ, ਖੀਰ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀ ਰਿੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੰਗਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1. ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਮੀਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਲ ਦਾ ਪਤੀਲਾ ਤੇ ਦੇਗ਼ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਰਹਿਣੀ-ਬਹਿਣੀ, ਸੁਹਜ-ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਹੀ ਹੈ।
2. ਬਣਤਰ, ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪੱਖ
- ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਤੇ ਸਮੱਗਰੀ: ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਵਰਤੋਂ।
- ਹੁਨਰਮੰਦੀ: ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੱਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕਾਰੀਗਰੀ ਹੁਨਰ।
- ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਤੋਂ: ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ।
3. ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਅਤੇ ਅਜੋਕੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ, ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਦਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
