ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕਥਾਕਾਰ
ਜੈਤੋ (ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ) ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ 'ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ। ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੂਜੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਨ।
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ
ਆਖ਼ਰੀ ਸੋਧ: 10 ਸਤੰ 2026 • ਸੰਪਾਦਕ: Admin
30 ਵਾਰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ
✦ਤੱਥ-ਸਾਰ (ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ)
ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਨਾਵਲਕਾਰ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ (1933-2016) ਨੇ "ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ" ਅਤੇ "ਅੰਨ੍ਹੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਦਾਨ" ਰਾਹੀਂ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਯਥਾਰਥਕ ਚਿਤਰਨ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ (References & Citations)
- ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ— ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ[1964]
ਸਬੰਧਤ ਲੇਖ
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ
ਨਾਵਲਕਾਰ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ (ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ)
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ (1897–1971 ਈ.) ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਨੂੰ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਸਮਾਜਿਕ ਯਥਾਰਥ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ 'ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ', 'ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ', 'ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਸੋਹਿਲੇ', 'ਅੱਗ ਦੀ ਖੇਡ' ਅਤੇ 'ਇੱਕ ਮਿਆਨ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ' (ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1919 ਦੇ ਜੱਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਸਾਕੇ ਦੇ ਉਹ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਸਨ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਕਵਿਤਾ 'ਖ਼ੂਨੀ ਵਿਸਾਖੀ' ਰਚੀ।
27ਪੜ੍ਹੋ
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ (ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਰੰਗਕਰਮੀ ਅਤੇ ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰਕਾਰ)
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ (1916–2003 ਈ.) ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕਕਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ 'ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ' (1944) ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਂਦੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ 'ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ', 'ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ' ਅਤੇ 'ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ' ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੰਚਿਤ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ' ਅਤੇ 'ਸੁਰਮੇ ਵਾਲੀ ਅੱਖ' ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ।
36ਪੜ੍ਹੋ
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ
ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ (ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ)
ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ (1921–1987 ਈ.) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ 'ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ' ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਪੇਂਡੂ ਕਿਸਾਨੀ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਅਤੇ 1947 ਦੀ ਦੇਸ਼-ਵੰਡ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਬਲਦ' ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਨਵੇਂ ਲੋਕ' ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
38ਪੜ੍ਹੋ