ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ: 7 ਸਾਲਾ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਅਮਰ ਥੰਮ੍ਹ
ਬਾਬਾ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ (1699-1704 ਈਸਵੀ) ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 7 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਮਿਸਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਜੈਕਾਰਾ ਗਜਾ ਕੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਵੀਰ ਨਾਲ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣੇ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਮੁੱਖ ਨਿਚੋੜ: ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ਸੱਚ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਬਾਬਾ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਫਰਵਰੀ 1699 ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। 1704 ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ ਵਿਖੇ ਜਦੋਂ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਆਖਿਆ: "ਜਿੱਥੇ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਵੀਰ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗਾ।" 26 ਦਸੰਬਰ 1704 ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਬਾਬਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ (1696-1704 ਈਸਵੀ) ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਦਸੰਬਰ 1704 ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸੂਬੇਦਾਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਦੇ ਹਰ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਡਰਾਵੇ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਵੀਰ ਬਾਬਾ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣੇ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀਤਾ।
ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ (1624-1704 ਈਸਵੀ) ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਧੁਰੰਦਰ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਮਹਿਲ (ਪਤਨੀ), ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਨੀਕ ਦਾਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਪਰਮ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਠੰਢੇ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚ ਪੋਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਦੇਣ ਉਪਰੰਤ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਖੰਡ ਪਿਆਨਾ ਕੀਤਾ।
ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਜੀ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਇੱਕ ਧਨਾਢ, ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਦਲੇਰ ਵਪਾਰੀ ਸਨ। ਦਸੰਬਰ 1704 ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਉਪਰੰਤ, ਜਦੋਂ ਮੁਗ਼ਲ ਹਾਕਮ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਵੇਚ ਕੇ 7,800 ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਵਿਛਾ ਕੇ ਸਸਕਾਰ ਲਈ 4 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਜ਼ਮੀਨ ਖ਼ਰੀਦੀ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
