ਬਾਬਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ: ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿਦਕ ਦੇ ਮਹਾਨ ਬਾਲ ਸ਼ਹੀਦ
ਮੁੱਖ ਨਿਚੋੜ: ਬਾਬਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਬਾਲ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਲਾਲਚਾਂ ਨੂੰ ਠੋਕਰ ਮਾਰ ਕੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਸਿਰ ਦਿੱਤਿਆਂ ਹੀ ਨਿਭਦਾ ਹੈ।
1. ਜਨਮ ਅਤੇ ਬਚਪਨ
ਬਾਬਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਨਵੰਬਰ 1696 (ਮੱਘਰ ਵਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਸੰਮਤ 1753) ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਦੀ ਛਤਰ-ਛਾਇਆ ਹੇਠ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਅਮੁੱਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
2. ਠੰਢਾ ਬੁਰਜ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ
ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਛੱਡਣ ਉਪਰੰਤ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਅਤੇ ਗੰਗੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਧੋਖੇ ਕਾਰਨ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਸਮੇਤ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਠੰਢੇ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੋਹ ਦੀਆਂ ਕਹਿਰਵਾਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਯਾਦ ਕਰਵਾ ਕੇ ਧਰਮ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ।
ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਸੁੱਚਾ ਨੰਦ ਦੇ ਹਰ ਲਾਲਚ (ਜਗੀਰਾਂ, ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ) ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰਾਵਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਗਰਜ ਕੇ ਆਖਿਆ: "ਸਾਡਾ ਦਾਦਾ ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੇਟੇ ਹਾਂ, ਧਰਮ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗੇ!"
3. ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣੇ ਜਾਣਾ (13 ਪੋਹ / 26 ਦਸੰਬਰ 1704)
ਸੂਬਾ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਜੱਲਾਦਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਮਾਸੂਮ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਭਾਣੇ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।