ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ: ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸ਼ਕਤੀ
ਮੁੱਖ ਨਿਚੋੜ: ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਥੰਮ੍ਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਰ ਦਿੱਤਾ: ਪਤੀ ਸ਼ਹੀਦ, ਪੁੱਤਰ ਸਰਬੰਸਦਾਨੀ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪੋਤਰੇ ਸ਼ਹੀਦ।
1. ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸਫ਼ਰ
ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਤਾਰਪੁਰ (ਜਲੰਧਰ) ਵਿਖੇ ਭਾਈ ਲਾਲ ਚੰਦ ਜੀ ਸੁਭਿੱਖੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬਾਲਕ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
2. ਠੰਢਾ ਬੁਰਜ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ
ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਠੰਢੇ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ੀਲੀਆਂ ਪੌਣਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਨੌਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀ ਅਣਖ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਜੋਤ ਜਗਾਈ ਕਿ ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰੇ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਮਗਰੋਂ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਭਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।