ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਅਸਥਾਨ: ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜੋਤੀ ਸਰੂਪ ਸਾਹਿਬ, ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ—ਬਾਬਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ—ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਹੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਜੀ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰਕੇ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਸੀ।
ਮੁੱਖ ਨਿਚੋੜ: ਜੋਤੀ ਸਰੂਪ ਸਾਹਿਬ ਉਹ ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨ ਅਮਰ ਰੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਅਗਨੀ ਭੇਟ ਹੋ ਕੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਨੂਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਈਆਂ।
ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਜੀ ਨੇ ਭਾਰੀ ਮੁਗ਼ਲ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 7,800 ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਵਿਛਾ ਕੇ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਮੁਕੱਦਸ ਧਰਤੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 26 ਦਸੰਬਰ 1704 ਨੂੰ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ—ਬਾਬਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ—ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਭੋਰਾ ਸਾਹਿਬ (ਅਸਲ ਨੀਹਾਂ), ਠੰਢਾ ਬੁਰਜ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਹਾਲ ਸੁਭਾਇਮਾਨ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨਤਮਸਤਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾਕਾ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ (ਦਸੰਬਰ 1704 ਈਸਵੀ) ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਾਵਾਂ, ਦਿਲ-ਕੰਬਾਊ ਅਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਯੁੱਧ ਹੈ। ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 40 ਭੁੱਖੇ-ਤਿਹਾਏ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਕੱਚੀ ਗੜ੍ਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਡਟ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ—ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਉਮਰ 17 ਸਾਲ) ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਉਮਰ 14 ਸਾਲ)—ਤਿੰਨ ਪਿਆਰੇ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸੂਰਮੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾ ਗਏ। ਇਸੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਜਿੱਤ ਉਪਰੰਤ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪੱਤਰ 'ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ' ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
ਸਾਕਾ ਸਰਹਿੰਦ (ਦਸੰਬਰ 1704 ਈਸਵੀ) ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਦਿਲ-ਕੰਬਾਊ ਅਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਸਾਕਾ ਹੈ। ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਸਪੁੱਤਰਾਂ—ਬਾਬਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਉਮਰ 9 ਸਾਲ) ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਉਮਰ 7 ਸਾਲ)—ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਨੀਕ ਦਾਦੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿਰੁੱਧ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀਤਾ। ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸੂਬੇਦਾਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਕੇ ਸਿੱਖੀ ਅਣਖ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਰੱਖਿਆ। ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣਵਾ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਵਿਛਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖ਼ਰੀਦਣ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਦੀ ਅਮਰ ਸੇਵਾ ਇਸ ਸਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ।
