ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ: ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਦੀ ਬੀਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ
ਮੁੱਖ ਨਿਚੋੜ: ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖ਼ਾਲਸਾਈ ਜੰਗੀ ਸਪਿਰਿਟ ਅਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਗੁਰੂ-ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਮ ਸਿਪਾਹੀ ਵਾਂਗ ਮੋਹਰੀ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗ ਲੜੀ ਅਤੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀਤਾ।
1. ਜਨਮ ਅਤੇ ਬਚਪਨ
ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਜਨਵਰੀ 1687 (ਮਾਘ ਸੁਦੀ ਚੌਥ ਸੰਮਤ 1743) ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ:
- ਨਾਮਕਰਨ: ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬਾਲਕ ਦਾ ਨਾਮ 'ਅਜੀਤ' (ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ ਜਿੱਤਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ) ਰੱਖਿਆ।
- ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ: ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰਮੁਖੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਨ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 1699 ਦੀ ਵੈਸਾਖੀ ਵੇਲੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਸਿੰਘ ਸਜੇ।
---
2. ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਰਤਾ
ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸੀ:
- ਨਿਹੰਗ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ (1700 ਈ.): ਰੰਘੜਾਂ ਅਤੇ ਗੁੱਜਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੁੱਟੇ ਗਏ ਸਿੱਖ ਕਾਫ਼ਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੁਡਵਾਉਣ ਲਈ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਜੰਗ ਜਿੱਤੀ।
- ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਦੀ ਲੜਾਈ: ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵੇਲੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਬੜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ।
- ਬੱਸੀ ਕਲਾਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ (1703 ਈ.): ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਨੇੜੇ ਬੱਸੀ ਕਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ਾਲਮ ਹਾਕਮ ਜਬਰਦਸਤ ਖ਼ਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅਗਵਾ ਕੀਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਛੁਡਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪ ਜੀ ਨੇ 100 ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਛਾਪਾ ਮਾਰ ਕੇ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਬਾਇੱਜ਼ਤ ਛੁਡਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ।
---
3. ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਮਰ ਸ਼ਹਾਦਤ
22 ਦਸੰਬਰ 1704 ਨੂੰ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਕੱਚੀ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ:
- ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਪਿਤਾ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਪਿਤਾ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।"
- ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰ ਬੱਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਿੰਘਾਂ (ਭਾਈ ਆਲਮ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਬੀਰ ਸਿੰਘ) ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੋਰਿਆ।
- ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਨੇਜ਼ੇ ਨਾਲ ਕਈ ਮੁਗ਼ਲ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਢੇਰੀ ਕੀਤਾ। ਨੇਜ਼ਾ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਵਾਰ ਕੀਤੇ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਕੰਬ ਉੱਠੇ। ਅਣਗਿਣਤ ਜ਼ਖ਼ਮ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।