ਭਾਈ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ: ਚਮਕੌਰ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ
ਮੁੱਖ ਨਿਚੋੜ: ਭਾਈ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਬੀਰਤਾ ਦਿਖਾਈ ਜਿਸਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਪੈਰ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤੇ।
1. ਗੜ੍ਹੀ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਪਹਿਰਾ
ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ, ਤਾਂ ਗੜ੍ਹੀ ਅੰਦਰ ਭਾਈ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਮੇਤ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਸਿੰਘ ਬਚੇ:
- 23 ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਜਦੋਂ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਗੜ੍ਹੀ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਭਾਈ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਵਾਰ ਕੀਤੇ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੰਗ ਰਹਿ ਗਿਆ।
- ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਮ ਤੱਕ ਗੜ੍ਹੀ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਹੋ ਗਏ।