ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ: ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਦੀ ਮਿਸਾਲ
ਮੁੱਖ ਨਿਚੋੜ: ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕੌਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਰਣਭੂਮੀ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਜਰਨੈਲ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
1. ਆਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ
ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਝਬਾਲ ਵਿਖੇ ਭਾਈ ਮੱਲੋ ਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਭਾਈ ਲੰਗਾਹ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਸੰਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਸਨ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਅੰਦਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਅਥਾਹ ਸ਼ੌਕ ਸੀ।
2. ਖ਼ਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ
ਜਦੋਂ ਮਾਝੇ ਦੇ ਚਾਲੀ ਸਿੰਘ ਘਰ ਆਏ, ਤਾਂ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਘੋੜੀ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਨੇਜ਼ਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਖ਼ਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਮੁਗ਼ਲ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਿਆ। ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪ ਸਖ਼ਤ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਇਆ।
3. ਤਪ ਅਸਥਾਨ ਜਣਵਾੜਾ
ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਉਪਰੰਤ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਜਣਵਾੜਾ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਰਹਿ ਕੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤਪ ਅਸਥਾਨ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ ਸੁਭਾਇਮਾਨ ਹੈ।