ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਵਿਰਸੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮਹਾਂਕੋਸ਼
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ, ਪਿੰਡ, ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਖੋਜ-ਆਧਾਰਿਤ ਲੇਖ।
ਅੱਜ ਦਾ ਚੋਣਵਾਂ ਲੇਖ
ਸਿੱਠਣੀਆਂ
ਸਿੱਠਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਅੰਗਮਈ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੜਕੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜੰਞ, ਕੁੜਮਾਂ, ਲਾੜੇ ਅਤੇ ਵਿਚੋਲੇ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਨੋਕ-ਝੋਕ ਅਤੇ ਹਾਸ-ਠੱਠੇ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਕ ਚੋਟਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚਲਾ ਓਪਰਾਪਣ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲੇਖ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਕ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜਾਂ ਰਾਮਦਾਸਪੁਰ) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਝਾ ਖ਼ਿੱਤੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਧੁਰਾ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਸਿੱਖ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ 1577 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਗਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ (ਸਵਰਨ ਮੰਦਰ) ਅਤੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨਿਆਂਇਕ-ਸੰਸਾਰਕ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਛਤਰ-ਛਾਇਆ ਹੇਠ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜੱਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਮਾਰਕ, ਵਾਘਾ-ਅਟਾਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ, ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇਮਾਰਤ, ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਯੂਨੈਸਕੋ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਠਠੇਰਾ ਕਲਾ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪਕਵਾਨਾਂ ਕਾਰਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਕਿੱਸਾ ਪੂਰਨ ਭਗਤ
ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਦੰਦ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕਾਦਰਯਾਰ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਪੂਰਨ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਚਰਿੱਤਰ, ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਲੂਣਾ ਦੇ ਕਾਮ-ਵਿਦਰੋਹ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਗੋਰਖਨਾਥ ਦੇ ਜੋਗ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਅਮਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਘੋੜੀਆਂ
ਘੋੜੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਲਾੜੇ (ਮੁੰਡੇ) ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਮਾਣ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾੜੇ ਦੀ ਸਿਹਰਾਬੰਦੀ, ਸੁਰਮਾ ਪਾਉਣ, ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਸਨੇਹ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਾਣ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ
ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਾਣ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੂਹ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ-ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਸੰਘਣਾ ਨਿਚੋੜ ਹਨ, ਜੋ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪਤਾ, ਤਿੱਖਾਪਨ, ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਅਮੁੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।
ਸੁਹਾਗ
ਸੁਹਾਗ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਭਾਵਪੂਰਤ ਗੀਤ-ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਪ੍ਰਤੀ ਅਥਾਹ ਪਿਆਰ, ਬਾਬਲ ਅੱਗੇ ਦਿਲ ਦੇ ਵਲਵਲੇ, ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਉੱਭਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿੱਠਣੀਆਂ
ਸਿੱਠਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਅੰਗਮਈ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੜਕੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜੰਞ, ਕੁੜਮਾਂ, ਲਾੜੇ ਅਤੇ ਵਿਚੋਲੇ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਨੋਕ-ਝੋਕ ਅਤੇ ਹਾਸ-ਠੱਠੇ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਕ ਚੋਟਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚਲਾ ਓਪਰਾਪਣ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ
ਇਤਿਹਾਸ
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਾਹਿਤ, ਕਵਿਤਾ, ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਸਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ, ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਾਚ
ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗੁਰੂ, ਯੋਧੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ
ਭੂਗੋਲ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਤਹਿਸੀਲਾਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਗੀਤ
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ, ਪ੍ਰੀਤ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਵਿਆਹ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਗੀਤ (ਸਿੱਠਣੀਆਂ, ਸੁਹਾਗ, ਘੋੜੀਆਂ), ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅਖਾਣ